Zihin haritası nasıl çıkarılır?

Zihin haritası, bir konuyu düz yazı yerine dallanan bir şema hâlinde göstermenin adı. Ortada konu var, ondan çıkan dallarda ana başlıklar, onlardan çıkan ince dallarda ayrıntılar.

Faydası şurada: bir konuyu haritaya dökmek için önce parçalarını ayırman ve aralarındaki bağı bulman gerekiyor. Yani çizerken zaten çalışmış oluyorsun.

Zihin haritası nasıl çıkarılır: altı adım

1. Kâğıdı yatay koy. Dallar yana doğru açılacak; dikey sayfada yer yetmiyor.
2. Ortaya konuyu yaz. Tek kelime ya da kısa bir ifade, bir daire içinde.
3. Ana dalları çiz. Konunun üç-beş büyük parçası. Fazlası haritayı okunmaz yapıyor.
4. Alt dalları ekle. Her ana dalın altına ayrıntılar, yine kısa.
5. Bağları çiz. İki ayrı dal birbiriyle ilgiliyse aralarına bir ok koy. Asıl öğrenme burada.
6. Kapat ve yeniden çiz. Haritayı bir kenara koy, boş kâğıda baştan yapmayı dene.

Altıncı adım en çok atlanan ve en çok işe yarayan olanı. İlk çizim düzenleme, ikinci çizim hatırlama.

Kurallar: az kelime, çok bağ

Dala tek kelime yaz. Cümle yazarsan harita düz yazıya dönüşüyor ve faydası kayboluyor. Tek kelime seni hatırlamaya zorluyor.

Dal sayısını sınırla. Bir düğümden en fazla beş dal. Daha fazlası göz için takip edilemez oluyor.

Renk kullan ama az. Her ana dal bir renk — bu kadar. Renk süs değil, gruplama aracı.

Yer bırak. Sıkışık bir harita sonradan eklenemiyor. Konu ilerledikçe haritan da büyüyecek.

Hangi konuda işe yarar, hangisinde yaramaz?

İyi çalışır: parçaları ve aralarında bağ olan konular. Bir olayın sebepleri ve sonuçları, bir sistemin bölümleri, bir sınıflandırma.

Zayıf kalır: sırası olan işlemler ve adım adım çözümler. Bunlar için numaralı bir liste daha iyi.

Bu ayrımı bilmek zaman kazandırıyor. Her konuyu haritaya dökmeye çalışmak, uymayan konularda hem uzun sürüyor hem karışıyor.

Nerede kullanılır?

Konu bitiminde. Konuyu topluca görmek için.

Tekrar ederken. Haritayı kapatıp boş kâğıda yeniden çizmek, hızlı ve güçlü bir tekrar.

Anlatırken. Bir konuyu birine anlatacaksan harita sana sırayı veriyor.

Yazı planlarken. Bir kompozisyon ya da sunum öncesi fikirleri düzenlemek için.

Bu hafta deneyebilirsin

Elle mi, bilgisayarda mı?

İkisi de olur ama farkları var ve fark önemli.

Elle çizmek daha yavaş. Yavaşlık burada bir avantaj: yer kısıtlı olduğu için seçmek zorunda kalıyorsun ve seçmek anlamayı gerektiriyor. Ayrıca elle çizilen bir şeyin nerede olduğunu daha iyi hatırlıyorsun.

Bilgisayarda çizmek düzenli görünüyor ve kolayca değiştirilebiliyor. Ama araç seni sınırlamadığı için harita büyümeye devam ediyor ve büyüyen harita okunmuyor. Bir de aynı cihazda başka her şey var.

Öneri: önce elle. Konu oturduktan sonra istersen temize çek. Temize çekme işi zaten üçüncü bir tekrar oluyor.

Yaygın üç hata

Kitaba bakarak çizmek. Kopyalamak öğrenme değil. Kapat, sonra çiz.

Süslemek. Güzel bir harita ile işe yarayan bir harita farklı şeyler. Zamanın çoğu düşünmeye gitmeli, çizmeye değil.

Her şeyi tek haritaya sığdırmak. Bir konu büyükse iki harita yap. Okunmayan bir harita hiç yapılmamış sayılır.

Yardım istemek

Birkaç kez denediğin hâlde haritan karmakarışık çıkıyorsa, sorun çizimde değil konunun parçalarını ayırmakta olabilir — ve bu, konuyu tam anlamadığının işareti.

Böyle bir durumda haritanı öğretmenine göster ve "burayı ayıramadım" de. Nerede takıldığını göstermek, anlamadım demekten daha net bir soru.

Bunları tek başına kurmak zor gelirse

Zihin haritası öğrenilebilir bir yöntem ve birkaç kez birlikte yapıldığında çok daha hızlı oturuyor.

Zihin Haritaları Eğitimi programı doğrudan bu iş için. Not alma ve öğrenme yöntemlerinin tamamını Etkili Öğrenme ve Not Alma Teknikleri programında çalışıyoruz.

Not tutmayı ayrı bir yazıda, çalışmanın tamamını öğrenci rehberimizde anlattık.

Bu sayfayı velinle birlikte açıp bakmak isterseniz ön görüşme talep edebilirsiniz.