Beceri geliştirme
Bir hamle sonrasını değil, birkaç adım sonrasını düşünmek
Zeka oyunları, çocukların öğrenme sürecini yalnızca eğlenceli hale getirmekle kalmaz; doğru kurgulandığında strateji geliştirme, planlama, problem çözme ve karar verme gibi becerilerin kullanılabileceği ortamlar oluşturabilir.
Abant Akademi'de zeka oyunlarını ve Go'yu öğrencilerin düşünme becerilerini destekleyen tamamlayıcı eğitim çalışmaları arasında değerlendiriyoruz.
Düşünmek de bir beceridir.
Amaç çocuğu sürekli düşündürmek değil; düşünmeyi farklı yollarla deneyimlemesini sağlamak.
Go
Basit kurallar, derin düşünme
Go çok eski bir strateji oyunudur. Temel kuralları oldukça sade olmasına rağmen oyuncunun şu zihinsel süreçlerden yararlanmasını gerektirir:
- Alanı değerlendirmek
- Hamlelerin sonuçlarını düşünmek
- Strateji oluşturmak
- Rakibin hamlelerini öngörmek
- Gerektiğinde planını değiştirmek
Go çalışmalarını bu düşünme süreçlerini deneyimlemek için bir eğitim aracı olarak değerlendiriyoruz.
Neden Go?
Bazen en iyi öğrenme, düşünmeyi deneyimleyerek gerçekleşir
Go tahtasında öğrenci bir seçenek üzerinde düşünür, alternatifleri değerlendirir, karar verir, sonucu gözlemler, hatasından öğrenir ve yeni bir strateji geliştirir.
Bu döngü tahtaya özgü değil; öğrencinin okul hayatında ve günlük yaşamında karşılaştığı karar anlarının küçük bir örneği.
Hamle, sonuç, değerlendirme, yeni hamle.
Basamaklar
Programın temel bileşenleri
Tahtayı tanıma
Tahta, taşlar ve temel oyun yapısının öğrenilmesi.
Temel kurallar
Oyunun temel işleyişini kavrama.
Konumlandırma
Taşların yalnızca tek tek değil, birbirleriyle ilişkili düşünülmesi.
Alternatifleri görme
Bir pozisyon için birden fazla seçeneği değerlendirme.
Strateji kurma
Oyunun genel durumuna göre yaklaşım geliştirme.
Hamle ve sonuç
Bir kararın oyun üzerindeki etkisini gözlemleme.
Oyun analizi
Oyun sonrasında hangi kararların neden alındığını değerlendirme.
Gelişim
Her oyundan yeni bir düşünme deneyimi çıkarmaya çalışma.
Döngü
Her hamle yeni bir düşünme fırsatı
- Durumu gör
- Seçenekleri değerlendir
- Karar ver
- Hamleyi yap
- Sonucu gör
- Değerlendir
- Yeniden düşün
Yolda birikenler
Go hangi becerileri destekler?
- Stratejik düşünme — sadece o anı değil, sonraki olasılıkları da değerlendirebilme
- Öngörü — bir kararın ileride oluşturabileceği sonuçları düşünme
- Karar verme — alternatifler arasından uygun seçeneği belirleme
- Sabır — her durumda hızlı hareket etmek yerine doğru zamanı bekleyebilme
- Esnek düşünme — plan değiştiğinde yeni bir yaklaşım geliştirebilme
- Analiz — tahtadaki mevcut durumu değerlendirme
- Odaklanma — oyunun durumunu ve değişen unsurları takip edebilme
- Problem çözme — karşılaşılan yeni durumlara çözüm üretme
Kademeye göre
İlkokulda ve ortaokulda ne değişir?
İlkokulda önce merak, sonra strateji; ortaokulda öğrenci hamlenin ötesini düşünmeye başlar. Amaç hiçbir kademede profesyonel oyuncu yetiştirmek değil, düşünme deneyimi kazandırmaktır.
İlkokul
- Tahtayı tanıma
- Temel kuralları keşfetme
- Taşların ilişkisini görme
- Basit konumlar üzerinde düşünme
- Sabır geliştirme
- Alternatifleri fark etme
Ortaokul
- Konum analizi
- Birden fazla seçeneği karşılaştırma
- Strateji geliştirme
- Hamle sıralaması
- Sonuçları öngörme
- Plan değişikliğine uyum
- Oyun sonrası analiz
Sonrası
Oyun biter, düşünme devam eder
Çalışmanın asıl kısmı oyunun bittiği yerde başlıyor. Öğrenci neyi düşündüğünü, neden o hamleyi seçtiğini, başka hangi seçeneklerin olduğunu ve sonucun ne olduğunu geriye dönüp değerlendiriyor.
Bir sonraki oyunda neyi değiştirebileceğini kendisi söylüyor. Bu, oyunu oynamış olmakla oyundan öğrenmiş olmak arasındaki farktır.
Kimler için
Bu program kimler için uygun?
- Stratejiyle tanışmak, düşünme süreçlerini oyun üzerinden deneyimlemek ve sabır ile odaklanma becerilerini desteklemek isteyen ilkokul öğrencileri
- Daha karmaşık durumları değerlendirmek, alternatifleri karşılaştırmak ve stratejik düşünme becerilerini geliştirmek isteyen ortaokul öğrencileri
- Acele karar vermek yerine düşünerek hareket etmeyi denemek isteyen öğrenciler
Beceri programları grup çalışması olarak yürütülür ve tüm sınıflara açıktır; başlangıçta bir seviye ölçümü yapılır.
Üslup
Her oyuncunun kendine ait bir üslubu vardır
Go'da tek bir doğru oynayış yok. Kimi oyuncu erken alan kurup onu savunur, kimi rakibin hamlesine göre şekil alır; kimi temkinli ilerler, kimi geniş oynayıp riski göze alır. Tahtada bu üslupların hepsine yer var ve hepsi kazanmanın bir yolu.
Go'yu pedagojik olarak değerli kılan da bu: öğrenciyi tek bir düşünme kalıbına sokmuyor, kendi üslubunu bulmasına ve zamanla onu tanımasına alan açıyor. Mentör de öğrenciyi burada tanıyor — nasıl karar verdiğini, ne zaman sabrettiğini, hangi durumda planını değiştirdiğini.
Kazanmaya giden yol herkes için aynı değil. Go bu farkı giderilmesi gereken bir eksiklik değil, tanınması gereken bir üslup olarak görüyor.
Hedef
Organizasyonlar hedef, düşünme yolda biriken
Öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda zeka oyunu organizasyonlarına katılmayı hedefliyoruz. Hedef yönü veriyor; asıl kazanım o yolda birikiyor.
- Hedef koy
- Öğren
- Deneyimle
- Geliş
- Organizasyonda yer al
Mentörlük
Öğrencinin düşünme biçimini de tanıyoruz
Etkin Mentörlük Yaklaşımı öğrencinin yalnızca ortaya çıkan sonucuna değil, o sonuca ulaşırken izlediği sürece de dikkat eder.
Go gibi stratejik oyunlar; öğrencinin karar verme, sabır, planlama ve alternatifleri değerlendirme biçimini gözlemlemek için zengin bir ortam oluşturur.
Sık sorulan sorular
Go eğitimi hakkında
Go nedir?
Siyah ve beyaz taşlarla oynanan, strateji ve konumlandırma üzerine kurulu kadim bir düşünme oyunudur.
Go çocuklar için uygun mu?
Yaşa uygun şekilde öğretildiğinde ilkokul ve ortaokul öğrencileri için farklı seviyelerde uygulanabilir.
Amaç sadece oyun oynamak mı?
Hayır. Oyun burada strateji, karar verme, sabır ve öngörü gibi becerilerin çalışıldığı bir öğrenme aracı. Asıl kısım oyun sonrası değerlendirme.
Go satranç gibi midir?
İkisi de stratejik düşünme oyunlarıdır; ancak oyun yapıları, tahtaları, taşları ve strateji anlayışları birbirinden farklıdır.
Ortaokulda ne değişir?
Konum analizi, birden fazla seçeneği karşılaştırma, hamle sıralaması ve oyun sonrası analiz gibi daha gelişmiş düşünme süreçleri devreye girer.
Yarışmalara katılınıyor mu?
Öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda zeka oyunu organizasyonlarına katılmayı hedefliyoruz. Hedef koymak öğrenciye yön veriyor; düşünme becerileri de o yolda birikiyor.
Ön başvuru
Düşünmek de bir beceridir
Çocuğunuzun stratejik düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirebileceği eğitim ortamlarını keşfedin.