Çocuğum çok çalışıyor ama başarılı olamıyor

"Çocuğum çok çalışıyor ama başarılı olamıyor" cümlesi, veli görüşmelerinde en sık duyduğumuz cümlelerden biri. Genellikle yanında bir de şaşkınlık oluyor: masada geçen saat belli, gösterilen çaba belli, ama sonuç ortada yok.

Bu tabloda ilk akla gelen çözüm süreyi uzatmak. Oysa çabanın karşılığını vermediği durumların çoğunda sorun sürede değil, o sürenin nasıl geçtiğinde.

"Çok çalışıyor ama başarılı olamıyor" tablosunu önce ölçün

Önce ölçmek gerekiyor, çünkü masada geçen süre ile çalışılan süre aynı şey değil.

Bir hafta boyunca sadece izleyin ve not alın: kaçta oturdu, kaçta kalktı, arada kaç kez ara verdi, telefon kaç kez eline geldi. Yargılamadan, yalnızca kaydedin.

Çoğu ailede bu kayıt şaşırtıcı çıkıyor. Üç saat sanılan bir akşam, kesintiler çıkarıldığında bir saat kırk dakikaya iniyor. Bu kötü bir haber değil — düzeltilebilir bir şey.

Birinci sebep: pasif çalışma

En yaygın olanı bu. Çocuk konuyu okuyor, defterine bakıyor, sayfayı çeviriyor. Zihin bu sırada tanıdıklık hissi üretiyor: "biliyorum bunu."

Tanıdıklık bilmek değil. Bir konuyu tanımak ile onu hatırlayıp kullanabilmek arasında büyük fark var ve okuyarak çalışan bir öğrenci bu farkı ancak sonuç geldiğinde öğreniyor.

Ayırt etmenin basit bir yolu var: kitabı kapatıp anlatabiliyor mu? Anlatabiliyorsa öğrenmiş, anlatamıyorsa yalnızca tanımış.

İkinci sebep: yanlışa hiç bakmamak

Bir çalışmanın en öğretici kısmı yapılan yanlıştır ama çoğu öğrenci yanlışa yalnızca bir kez bakıyor: doğrusunu görüyor ve geçiyor.

Bu, öğrenmenin en verimli anını harcamak demek. Bir yanlış üç ayrı sebepten olabilir — konuyu bilmemek, dikkatsizlik ya da soruyu yanlış anlamak — ve üçünün çözümü birbirinden tamamen farklı.

Bu ayrımı ve nasıl yapılacağını ayrı bir yazıda anlattık.

Üçüncü sebep: yanlış sırayla çalışmak

Zorlanılan konu en sona bırakılıyor, sevilen ders başa alınıyor. Anlaşılır bir tercih ama sonucu şu: en zor iş, zihnin en yorgun olduğu saate kalıyor.

Sıralamayı tersine çevirmek çoğu öğrencide fark yaratıyor. Zor olan dinç saate, tekrar ve gözden geçirme yorgun saate.

İkinci bir sıralama hatası daha var: her akşam aynı derse çalışmak. Konular arasında geçiş yapmak zihni zorluyor ve zorlanan zihin daha iyi tutuyor.

Bu hafta deneyebilecekleriniz

İşe yaramayan üç yaygın refleks

Süreyi uzatmak. Yöntem değişmeden eklenen her saat, aynı verimsizliği daha uzun sürdürmek anlamına geliyor. Üstelik yorgunluk verimi daha da düşürüyor.

Kaynak eklemek. Yeni bir kitap ya da yeni bir kaynak, çalışma yöntemi aynı kaldığı sürece sonucu değiştirmiyor. Değişen tek şey masadaki yığın oluyor.

"Daha çok istemiyorsun" demek. Çaba gösterdiği hâlde sonuç alamayan bir çocuğa bunu söylemek, çabayı da bitiriyor. Çocuk zaten kendini yeterince sorguluyor.

Ne zaman destek almak gerekir?

Yöntem değişikliği birkaç ay denendiği hâlde tablo aynıysa, başka bir şeye bakmak gerekebilir:

• Okuduğunu takip edemiyor, aynı paragrafa defalarca dönüyor.
• Sınıf içinde de benzer bir zorlanma öğretmeni tarafından tarif ediliyor.
• Yazarken harf ya da hece atlama, okurken satır kaybetme gibi süregelen zorluklar var.
• Çalışma saatinde belirgin bir gerginlik ya da fiziksel şikâyet ortaya çıkıyor.

Bunlar bir tanı anlamına gelmiyor ve buradaki öneriler tıbbi bir değerlendirmenin yerine geçmiyor. Böyle bir tablo varsa okulun rehberlik servisiyle konuşmak ya da bir uzmana danışmak doğru adım.

Abant Akademi'de nasıl ele alıyoruz?

Bir öğrenci "çok çalışıyor ama başarılı olamıyor" diye geldiğinde ilk yaptığımız şey süreyi artırmak değil, nasıl çalıştığına bakmak. Hangi yöntemle okuduğunu, yanlışlarına ne yaptığını, hangi saatte hangi işi yaptığını konuşuyoruz.

Öğrenmenin kendisini güçlendiren çalışma Etkili Öğrenme ve Not Alma Teknikleri programında. Ortaokulun tamamına yayılan düzen Ortaokul Genel Destek Programı içinde; tempoyu tamamen öğrenciye göre ayarlamak gerektiğinde Bireysel Destek Programı devreye giriyor.

Ortaokulda çalışma düzeninin yıllara göre nasıl değiştiğini ana rehberimizde anlattık.

Çocuğunuzun nasıl çalıştığına birlikte bakalım isterseniz ön görüşme talep edin.