Ders çalışma ortamı dikkati nasıl etkiler?

Ders çalışma ortamı, üzerinde en kolay değişiklik yapılabilen ve en çok atlanan konu. Çalışma yöntemini değiştirmek haftalar alıyor; masanın üstünü düzenlemek on dakika.

Bu yazıda ortamın dikkati nasıl etkilediğini ve iyi bir çalışma yerinin neye benzediğini anlatıyoruz. Pahalı bir mobilya gerekmiyor; gereken birkaç karar.

Ders çalışma ortamı dikkati nasıl etkiliyor?

Zihin, görüş alanındaki her yeni şeye kısa bir süre ayırıyor. Bu ayırma isteğe bağlı değil; fark edilmeden oluyor ve her seferinde okunan cümleden bir parça kopuyor.

Bu yüzden mesele "gürültü var mı" sorusundan ibaret değil. Masanın üstündeki bir kutu, duvardaki yeni bir poster, açık duran bir sekme — hepsi aynı işi görüyor.

İkinci bir etki daha var: zihin mekânla davranışı ilişkilendiriyor. Aynı masada tekrar tekrar çalışan bir çocuk, o masaya oturduğunda daha çabuk toparlanıyor. Aynı masa bazen oyun bazen çalışma yeriyse bu ilişki kurulamıyor.

Masanın üstü: görünen her şey bir davet

Kural basit: o an yapılan iş için gerekmeyen hiçbir şey masada durmasın.

Bu, masayı boşaltmak demek değil; o anki iş için gereken şeyleri bırakmak demek. Matematik çalışırken açık duran fen kitabı da bir dikkat kaybı sebebi.

Telefon bu listenin en başında. Yanına konmuş bir telefonla çalışan bir çocuk, ona bakmasa bile bir miktar dikkatini orada bırakıyor. Bunu ayrı bir yazıda ele aldık.

Görüş alanı ve oturuş

Masanın nereye baktığı, üstünde ne olduğu kadar önemli.

• Kapıya ve pencereye dönük oturmak dikkati zorlaştırıyor; her hareket görüş alanına giriyor.
• Duvara dönük oturmak çoğu çocukta daha iyi sonuç veriyor.
• Ekran arkada kalmalı. Açık bir televizyon, sesi kısık olsa bile görüntüsüyle çalışıyor.

Sandalye ve masa yüksekliği de küçük ama gerçek bir etken. Rahatsız oturan bir çocuk on beş dakikada bir yer değiştiriyor ve her hareket bir kesinti.

Ses: sessizlik değil, sabitlik

Tam sessizlik çoğu evde mümkün değil ve gerekli de değil. Dikkati bozan şey sesin varlığı değil, değişkenliği: konuşma, televizyon, ani sesler.

Sabit ve anlamsız bir arka plan sesi — vantilatör, hafif bir uğultu — çoğu çocukta konuşma sesinden daha az rahatsız edici. Sözlü müzik ise okurken dikkat bölüyor; dinleniyorsa sözsüz olanı daha iyi.

Işık ve beden

Yetersiz ışık gözü yoruyor, yorulan göz dikkati düşürüyor. Masa lambası, tavan ışığından daha iyi sonuç veriyor — özellikle akşam saatlerinde.

İki basit şey daha var ve ikisi de sık atlanıyor: su ve yemek zamanı. Aç ya da susuz bir zihin dikkatini toplayamıyor; çalışma saatini yemekten hemen sonraya ya da uzak bir saate koymamak yeterli.

Bu hafta deneyebilecekleriniz

İşe yaramayan üç yaygın refleks

Odayı tamamen yeniden düzenlemek. Aynı anda çok şey değiştirmek, neyin işe yaradığını görünmez kılıyor. Bir seferde bir şey.

Mutlak sessizlik dayatmak. Evin geri kalanını susturmaya çalışmak hem sürdürülemez hem çocuğa "senin yüzünden" mesajı veriyor.

Çalışma masasını ceza yeri gibi kullanmak. Masada azarlanan bir çocuk, o masayı gerginlikle ilişkilendiriyor ve oturmak zorlaşıyor.

Ne zaman destek almak gerekir?

Ortam düzeltildiği hâlde birkaç ay içinde belirgin bir değişiklik olmuyorsa ya da şunlar varsa daha yakından bakmak gerekebilir:

• Zorlanma hem evde hem sınıfta sürekli olarak görülüyor.
• Başlanan işler birçok alanda düzenli olarak yarım kalıyor.
• Tahtayı görmekte ya da duymakta zorlanma belirtileri var.
• Uyku düzeni belirgin biçimde bozuk.

Bunlar bir değerlendirme değil. Doğru adres okulun rehberlik servisi ya da bir uzman; eğitim çalışması tıbbi bir değerlendirmenin yerine geçmiyor.

Abant Akademi'de nasıl ele alıyoruz?

Kurumdaki çalışma alanı bu ilkelere göre kurulu: masanın üstü sade, telefon masada değil, süre ve mola belli. Öğrenci böyle bir ortamda çalışmanın nasıl bir şey olduğunu deneyimleyince, evde de benzerini istemeye başlıyor.

Dikkati doğrudan çalışan program Dikkat ve Konsantrasyon Eğitimi. Öğrencinin gün içinde kullandığı alanları Çocuk Odaklı Yaşam Alanları sayfasında anlattık.

Dikkatin nasıl çalıştığını ana rehberimizde, çalışma süresinin ne kadar olması gerektiğini ayrı bir yazıda ele aldık.

Çocuğunuzun çalışma düzenini birlikte konuşalım isterseniz ön görüşme talep edin.